Stopnica

gmina Stopnica, powiat buski, województwo świętokrzyskie

Typ miejsca

Tzw. Ratajskie Błonie pod Słupią. Cmentarz żydowski.

Informacje nt. zbrodni

Zeznanie pana Piotra na temat zamordowania 100 Żydów ze Stopnicy i Szydłowa na tzw. Ratajskich Błoniach pod Słupią:

“Na tzw. Ratajskich Błoniach pod Słupią zgromadzono około 1000 Żydów: mężczyzn, kobiet i dzieci, zam. w Staszowie i w Stopnicy. Żydów tych Niemcy zwieźli podwodami, które musieli dostarczyć okoliczni rolnicy. Na tychże Ratajskich Błoniach zamęczono i rozstrzelano około 100 osób, w tym także kobiety i dzieci. Pozostałych załadowano na transport w Szczucinie i wywieziono w nieznanym kierunku.

Po wywiezieniu Żydów SS-mani wrócili ponownie do Stopnicy, przeszukać czy ukrył się ktoś z Żydów. Znaleźli jednego mężczyznę, który ukrył się w mieszkaniu innego wywiezionego Żyda. Wyprowadzono go na rynek i tam zastrzelono. Ciało zabrali policjanci żydowscy i pogrzebali na miejscowym żydowskim cmentarzu.

Znaleziono również niemowlę. Było to dziecko wywiezionej rodziny Getner, którą zeznający znał osobiście. Rodzice zostawili dziecko, co uszło uwadze SS-manów, licząc że ktoś się nim zaopiekuje. Jeden z SS-manów znalazł to dziecko, zastrzelił je wyrzucając ciało przez okno.” (IPN BU 2448/321, s.11)

8 października 1942 r. w trakcie likwidacji getta stopnickiego zamordowano ok. 400 Żydów przez rozstrzelanie. Zwłoki zakopano na cmentarzu żydowskim. “Po pewnym czasie sprowadzono ruchome krematorium, odsłonięto masowe groby. Po tej akcji stwierdzono świeżo rozkopaną ziemię i spalone zwłoki.” (IPN BU 2448/321, s. 4)

Rok później, jesienią 1943 r., w trakcie transportowania grupy Żydów ze Stopnicy do Pacanowa, Niemcy zastrzelili nieznaną liczbę osób, głównie starszych. Miejscowa ludność zbierała tego dnia zwłoki z drogi i grzebała na cmentarzu żydowskim w Stopnicy. (Kartoteka tematyczna b.GKBZHwP, s. 1)

 

Identyfikacja grobu na podstawie badań

W dniu 18.07.2017 r. przeprowadzono wizję lokalną na cmentarzu żydowskim. Celem oględzin cmentarza było zlokalizowanie miejsc naruszonych, zgodnie z pomiarem rzeźby terenu (LIDAR). W trakcie wizji udało się zlokalizować miejsca, które potencjalnie mogą być zbiorowymi grobami (GPS:1. N50°26.123’E020°57.457′, 2. N50°26.115’E020°57.465′, 3. N 50°26.121’E020°57.468′, 4. N50°26.163’E020°57.490′, 5. N50°26.174’E 020°57.485′).

Nie prowadzono badań georadarowych.

Pomiar rzeźby terenu (LIDAR) wyraźnie ukazuje miejsca naruszone wzdłuż wschodniej granicy oraz w części centralnej działki cmentarnej.

Pozyskano fotografię lotniczą z dnia 19.01.1945 r.

Nie prowadzono kwerendy fotografii lotniczych dla tego obszaru.

Źródła

Kontakt i współpraca

Nadal poszukujemy informacji nt. tożsamości ofiar i lokalizacji żydowskich grobów w Stopnicy. Jeżeli wiesz coś więcej, napisz do nas na adres mailowy: fundacjazapomniane@gmail.com.

Bibliografia

IPN BU 2448/321 Ankiety Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce oraz Okręgowej Komisji Badania Hitlerowskich w Warszawie zebrane w latach 1968-1972. Ankiety dotyczące województwa kieleckiego – V. Powiat Busko-Zdrój: ankiety, notki encyklopedyczne.

IPN GK 163/7, Ankiety egzekucji. Groby. Województwo kieleckie, Tom IV, Kwestionariusze o egzekucjach masowych i grobach masowych – woj. Kieleckie, powiaty: Stopnica, Włoszczowa.

Karty z kartoteki tematycznej b. GKBZHwP.