Typ miejsca

Informacje nt. zbrodni

Getto w Siemiatyczach zajmowało powierzchnię 5 ha. Powstało w lipcu 1942 r., zlikwidowane na początku listopada tego samego roku. Szacuje się, że przeciętny stan zaludnienia getta siemiatyckiego to ok. 5000 osób, podczas gdy ilość osób, które przewinęło się przez getto to ok. 7000. W trakcie istnienia getta regularnie dochodziło do mordów na więzionych tam Żydach, których zwłoki zakopywano na cmentarzu żydowskim. W latach 1942-1944 rozstrzelano ok. 200 Żydów z siemiatyckiego getta. Zwłoki zakopywano na tzw. uroczysku mogiłki. Jeden z masowych grobów miał mieć wymiary 15×1,5 m.

Niemniej jednak, współcześni mieszkańcy Siemiatycz twierdzą, że masowe mogiły ofiar Holocaustu mają się znajdować w zachodniej części cmentarza, na obszarze zajmowanym obecnie przez Polski Związek Motorowy.

Karta z Kartoteki tematycznej GKBZHwP wspomina również o mordzie na 50 Żydach z getta, zamordowanych przez gestapo i policję niemiecką w latach 1942-1944. Zwłoki ofiar zakopano w jednym grobie o wymiarach 8×1,5 m na rogu ul. Wysokiej i Koszarowej w Siemiatyczach.

Rejestr miejsc i faktów zbrodni dla byłego województwo białostockie wymienia następujące wydarzenia na terenie Siemiatycz:

• 20 października 1942 r. rano żandarmeria rozstrzelała 79 osób narodowości żydowskiej (50 mężczyzn, 28 kobiet i jedno dziecko) ukrywających się po ucieczce z getta. Zwłoki ofiar pochowano na cmentarzu żydowskim.
• listopad 1942 r.  gestapo i policja rozstrzelała ok. 50 Żydów. Ciała zakopano w miejscu egzekucji w grobie masowym na skrzyżowaniu ulic Wysokiej i Koszarowej.
• lato 1943 r. na stacji kolejowej żandarmeria rozstrzelała 7-letnią dziewczynkę żydowską, która po rozstrzelaniu rodziców we wsi Pawłowicze uciekła i ukrywała się przez tydzień. Żandarmeria przed egzekucją przetrzymywała ją przez dzień w bunkrze w miejscowości Grabarki.
• 1942-1944 r. gestapo i policja niemiecka rozstrzelała w pobliskim lesie na uroczysku „mogiłki” ok. 200 Żydów. Ciała zakopano w miejscu egzekucji.” (IPN Bu 3055/230)

Identyfikacja grobu na podstawie nieinwazyjnych badań.

W trakcie wizji lokalnej na cmentarzu żydowskim dnia 01.06.2015 r. przeprowadzono badania georadarowe. Badania odbyły się miejscu, gdzie wcześniej odnaleziono szczątki ludzkie (GPS: N52°25.582’E022°52.354′). Wyniki badań georadarowych potwierdziły obecność licznych anomalii w tej lokalizacji, które mogą być odpowiedzialne za pojedyncze oraz zbiorowe groby.

Pomiar rzeźby terenu (LIDAR) nie jest pomocny w tym przypadku.

Przeprowadzono kwerendę fotografii lotniczych dla tego obszaru, w wyniku której pozyskano fotografię wojenną (data nieznana). Precyzyjna interpretacja fotografii lotniczej jest utrudniona z powodu jakości zdjęcia. Obraz charakteryzuje się stosunkowo ciemnym odcieniem, a także małą dokładnością dla obszaru cmentarza żydowskiego.

Kontakt i współpraca

Nadal poszukujemy informacji nt. tożsamości ofiar i lokalizacji żydowskich grobów w Siemiatyczach. Jeżeli wiesz coś więcej, napisz do nas na adres mailowy: fundacjazapomniane@gmail.com.

Bibliografia

IPN GK 163/1, Ankieta miejsc i faktów zbrodni hitlerowskich, przeprowadzona przez sądy grodzkie pod kierunkiem GKBZHwP 1945 r. Kwestionariusz o egzekucjach masowych i grobach masowych, województwo białostockie.

IPN BU 3055/230 Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945- wersja robocza. Województwo białostockie. Powiat Siemiatycze.

Karta z Kartoteki Tematycznej GKBZHwP.