Typ miejsca

Informacje nt. zbrodni

W lesie przylegającym do wsi Jędrzejów Nowy, gm. Jakubów, niedaleko Mińska Mazowieckiego, znajdowała się ziemianka, w której od lata 1942 do lata 1943 ukrywali się Żydzi. Miejsce to nazywa się Łysa Górka i jest znane wielu mieszkańcom wsi.

W lecie 1943 r. na polecenie leśniczego (przesiedlonego z Poznańskiego) kilku mężczyzn ze wsi zostało wyznaczonych do pracy w lesie, przy wycinaniu drzewa na kontyngent dla Niemców. Przypadkiem trafili na ziemiankę, w której ukrywało się pięcioro Żydów. Trzem osobom udało się uciec, gdyż jeden z prowadzących ich wypuścił, a dwóch mężczyzn doprowadzono na podwórko Polikarpa K. Podsołtys zamknął ich w komórce, sam zaś wysłał gońca na posterunek żandarmerii niemieckiej w Kałuszynie. Kiedy po dwóch godzinach przyjechali żandarmi, wyprowadził obu Żydów i żandarmi ich rozstrzelali. Po egzekucji chłopi załadowali zwłoki na wóz i wywieźli je do lasu, gdzie zostały zakopane w ziemiance, w której uprzednio się ukrywali.

W oparciu o relację mieszkańca wsi Ryszarda W., (ur. 1922), rozstrzelani wtedy zostali: młody chłopak z Jędrzejowa, Jankiel Cukierman, syn Kopła, oraz jeden z trzech synów kowala z Kałuszyna, Jankiel Finkelsztejn (w wieku około 40 lat). Uciekł Josek Chryniewiecki, lecz został wkrótce zastrzelony na Moczydłach.

Upamiętnienie

Miejsca grobów zostały oznaczone  symboliczną drewnianą macewą w ramach akcji „30 macew w 30 dni” – projektu znakowania miejsc Zagłady na terenie południowej i wschodniej Polski we wrześniu 2017.  Partnerem projektu była amerykańska fundacja Matzevah.

„Punkty odniesienia” to próba znalezienia sposobu na znakowanie odnalezionych mogił, zanim możliwe będzie ich trwałe upamiętnienie. Działanie zakłada drobną ingerencję w krajobraz tych miejsc, która przypomina o tym, co w nim niewidoczne, a często obecne w pamięci lokalnych społeczności. Będąc tymczasową formą upamiętnienia, drewniane macewy mają otwierać możliwość przejęcia przez lokalne społeczności opieki nad tymi miejscami, ich oswojenia, a być może także uruchomienia własnych praktyk pamięci lub doprowadzenia do trwałego upamiętnienia.

Więcej o projekcie można przeczytać tutaj: link

Identyfikacja grobu na podstawie nieinwazyjnych badań.

W dniach 09.02.2015 i 22.05.2018 przeprowadzono wizję lokalną w celu ustalenia lokalizacji zbiorowego grobu dwóch ofiar. Wskazany obszar jest rozległy
(GPS: N 52°11.115′ E021°42.579′), a także jest regularnie zadrzewiony. Liczne depresje występujące w tym miejscu mogą mieć różne pochodzenie (zał. LiDAR 1). Odnalezienie grobu metodami nieinwazyjnymi, o tak małym formacie, wśród innych naruszeń warstw gruntu w tym obszarze jest bardzo utrudnione.

Nie prowadzono kwerendy fotografii lotniczych dla tego obszaru.

Nie prowadzono badań z użyciem narzędzi geofizycznych.

Kontakt i współpraca

Nadal poszukujemy informacji nt. tożsamości żydowskich ofiar w Jędrzejowie Nowym. Jeżeli wiesz coś więcej, napisz do nas na adres mailowy: fundacjazapomniane@gmail.com.

Bibliografia

Materiały do tej strony zostały opracowane, zdigitalizowane i udostępnione w ramach projektu „Zapomniane miejsca i historie. Rozwój cyfrowego archiwum żydowskich grobów wojennych poza obozami Zagłady”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.