Typ miejsca

Informacje nt. zbrodni

4 sierpnia 1944 r. gestapo zamordowało we wsi Powroźnik trzyosobową rodzinę: Jakuba Hilmana, jego żonę Eugenię oraz ich córkę Annę. Jakub Hilman był przed wojną kierownikiem kolejki wąskotorowej w Mikuliczynie, w czasie okupacji pracował jako przedstawiciel firmy drzewnej „Osmolit”. Z ankiety Głównej Komisji wynika, że Hilmanowie zginęli z powodu przypisywanego im pochodzenia żydowskiego. (IPN Bu 2448/470).

W dniu 28 września 1945 r. odbyły się oględziny miejsca zamordowania i zakopanie ciał rodziny Hilmanów. W sporządzonym po fakcie protokole czytamy: „W gromadzie Powroźnik przy drodze Powroźnik – Krynica wieś, zaraz za mostem na rzece Muszynce jadąc w stronę Krynicy wsi, w odległości 5 do 6 metrów od drogi i powyżej 2 do 3 metrów od poziomu drogi stoi dom murowany parterowy Semena Szczawińskiego pod nr 105. Dom ten był miejscem masowej egzekucji rodziny Hilmanów. […] Rodzina Hilmanów składająca się z trzech osób: Jakuba Hilmana ur.19/03/1903 r., Eugenii Hilmanowej 17/5/1906 r. i córki Jakuba i Eugenii Anny Hilman lat 9 mieszkała w domu Semena Szczawińskiego i zajmowała mieszkanie od strony drogi składające się z pokoju i kuchni. […] Jakub i Eugenia Hilman byli na kilka miesięcy przed egzekucją aresztowani przez gestapo jako podejrzani prawdopodobnie o pochodzenie żydowskie. Przebywali jakiś czas w więzieniu, a następnie zostali wypuszczeni. […] W dniu 4 grudnia 1944 r. około godziny 8 rano pod dom Szczawińskiego zajechało kilku gestapowców z Krynicy i prawdopodobnie z Nowego Sącza, trzech z tych gestapowców wpadło do mieszkania Hilmanów i tam w mieszkaniu wszystkich tj. całą rodzinę wymordowali, strzelając z automatu. Po dokonaniu mordu mieszkanie Hilmanów zostało przez gestapowców zrabowane kompletnie. Gestapowcy wydali polecenie, aby zwłoki rodziny Hilmanów natychmiast pochowano, przy czym nadmienili, by zwłoki pochowano tam, gdzie chowa się padlinę. Miejscowa ludność pochowała zwłoki rodziny Hilmanów we wspólnym grobie na nowym dotąd niepoświęconym cmentarzu gr.kat., który to cmentarz łączy się bezpośrednio z częścią cmentarza poświęconego. Ten masowy grób rodziny Hilmanów leży w odległości około 800 metrów od miejsca egzekucji tj, od mieszkania Hilmanów. Sam grób Hilmanów znajduje się 1,5 metra na zachód od kostnicy, ma dwa metry długości i 1,5 metra szerokości, z wierzchu nierówny nasyp, pokryty trawą. Według oświadczenia Lubomiry Szczawińskiej ofiary oskarżono prawdopodobnie, o to że były pochodzenia żydowskiego. Hilmanowie są zameldowani w gminie jako Polacy.” (IPN Kr 1/11620)

Z pozyskanych przez Fundację informacji wynika, że w miejscu, w którym pogrzebano rodzinę Hilmanów, 40 lat później dokonano ponownego pochówku. Na paradoks zakrawa fakt, że osoby pochowane tam w 1984 r. to rodzice oraz dziewięcioletnia córka, którzy zginęli tragicznie w wypadku komunikacyjnym.

Kontakt i współpraca

Nadal poszukujemy informacji nt. tożsamości żydowskich ofiar w Powroźniku. Jeżeli wiesz coś więcej, napisz do nas na adres mailowy: fundacjazapomniane@gmail.com.

Bibliografia

IPN BU 2448/470 GKBZHwP powiat Nowy Sącz, egzekucje
IPN Kr 1/11620 Ankieta Sądów Grodzkich – powiaty, Nowy Sącz, Limanowa, 1945 r.

Materiały do tej strony zostały opracowane, zdigitalizowane i udostępnione w ramach projektu „Zapomniane miejsca i historie. Rozwój cyfrowego archiwum żydowskich grobów wojennych poza obozami Zagłady”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.