działamy

NeDiPa spotkanie interesariuszy

Za nami drugie spotkanie w ramach projektu NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts, które odbyło się w dniu 13 grudnia 2022 w Krakowie. Celem spotkania było zaprezentowanie dotychczasowych działań projektowych kluczowym organizacjom, osobom i inicjatywom działającym w obszarze pamięci i troski o dziedzictwo żydowskie na terenie Polski, w celu ich omówienia. Wraz z interesariuszami przedyskutowaliśmy kolejne kroki, w tym m.in ryzyka.

Na spotkanie zaprosiliśmy również twórców spektaklu Alte Hajm / Stary Dom, dotyczącego trudnego dziedzictwa polsko-żydowskiego, który prezentowany był w Krakowie podczas Festiwalu Boska Komedia (temat tegorocznej edycji to „Polskie tabu”). Rozmawialiśmy o negocjowaniu trudnej przeszłości, szczególnie o tym jak przy pomocy sztuki poruszać i otwierać tematy niewygodne, przemilczane, obarczone traumą. Spotkanie z reżyserem Marcinem Wierzchowskim i twórcą teatralnym Michaelem Ruebenfeldem poprowadził krytyk teatralny Jacek Wakar. W każdym starym domu, jak warstwy farby, zapisane są kolejne rozdziały historii rodzinnej i lokalnej. Chociaż nie każdy dom jest tradycyjnie rozumianym zabytkiem, może, wraz ze swoją przeszłością, stanowić przykład tego, co nazywane bywa „trudnym dziedzictwem”. To taki rodzaj spuścizny, którą dziedziczymy po przeszłości, która może być dla nas niewygodna, trudna, wstydliwa, którą możemy chcieć ukryć przed światem lub unikać tego, by stała się przedmiotem narracji publicznych, na przykład upamiętnień. Tego rodzaju spuścizna może dotyczyć zarówno historii prywatnej, rodzinnej, jak i historii całych zbiorowości.

NeDiPa – Budowanie Społeczności Lokalnej – Wrocław 16.11.2022

W ramach projektu NeDiPa mieliśmy przyjemność uczestniczyć w spotkaniu 16 listopada 2022 r. “MIEJSCA TRUDNEJ PAMIĘCI – JAK PROJEKTOWAĆ, JAK ROZMAWIAĆ?”, organizowanym przez Urban Memory Foundation w kamienicy Oppenheimów we Wrocławiu. Urban Memory Foundation zorganizowała to wydarzenie we współpracy z OP ENHEIM, wrocławskimi architektami oraz Dolnośląskim Festiwalem Architektury – DOFA. Popołudnie spędziliśmy na rozmowach wokół tematu przewodniego DOFy – “Miasto Solidarne” w kontekście łączenia przedwojennego Breslau ze współczesnym Wrocławiem i jego mieszkańcami. Omawialiśmy zagadnienia konserwacji zabytków i wyzwań z tym związanych we Wrocławiu oraz na Dolnym Śląsku. Rozmawialiśmy o interpretacji prawa żydowskiego (halachy) w odniesieniu do miejsc pochówku i zastosowania bezinwazyjnych praktyk badawczych w terenie dla tego typu miejsc. Z kolei, podczas panelu z architektami i ekspertami dyskutowaliśmy m.in. o pamięci, o potrzebie inwentaryzacji przedwojennych cmentarzy naszego miasta; przestudiowaliśmy skomplikowaną sytuację cmentarza żydowskiego przy ul. Gwarnej (dawniej Claassenstrasse) i możliwe kierunki projektowania oraz podejścia do miejsc trudnego dziedzictwa we Wrocławiu, w Europie i na świecie. Zapraszamy do odsłuchania audio ze spotkania oraz obejrzenia fotorelacji na fb. To dla nas zaszczyt być partnerem tego wydarzenia wraz z FestivALT.

NeDiPa – Upamiętnienie ofiar Zagłady w Pikulach 4.11.2022

W listopadzie zrealizowaliśmy zielone upamiętnienie leśnej kryjówki, która stała się grobem siedmiu Żydów z Modliborzyc w miejscowości Pikule (gmina Janów Lubelski). Dzięki współpracy z architektką (dla) krajobrazu Natalią Budnik oznaczyliśmy lokalizację ziemianki/pochówku za pomocą roślin tak, aby wpisywało się w lokalny krajobraz.

4 listopada 2022 roku podczas uroczystości odsłonięcia pomnika/nagrobka wspólnie uczciliśmy pamięć ofiar. W uroczystości wzięli udział jej współorganizatorzy, Muzeum Regionalne w Janowie Lubelskim, Nadleśnictwo Janów Lubelski, a także władze lokalne Janowa Lubelskiego i sąsiednich gmin, przedstawiciele duchowieństwa, w tym Rabin Yehoshua Ellis oraz Biskup Mieczysław Cisło, młodzież z I Liceum Ogólnokształcącym im. Bohaterów Porytowego Wzgórza w Janowie Lubelskim, przedstawiciele organizacji żydowskich, mieszkańcy. Było to drugie upamiętnienie zrealizowane w ramach projektu NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts dzięki wsparciu Komisji Europejskiej w ramach programu The Citizens, Equality, Rights and Values (CERV). Dziękujemy naszym partnerom FestivALT & Urban Memory Foundation za pomoc i wsparcie przy realizacji wydarzenia.

Kodeks współpracy NeDiPa 2022-2024

Kodeks współpracy konsorcjum i partnerów oraz interesariuszy projektu NeDiPa 2022-2024

Wspólnie z partnerami projektu “NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts” mamy świadomość tego, jak ważna jest jakość i komfort współpracy – zwłaszcza w projektach realizowanych przez wiele organizacji, angażujących społeczność lokalną. Wzajemne zaufanie, zgoda co do najważniejszych wartości wyznaczających ramy współpracy oraz dbanie dobrą komunikację i inkluzywność są dla nas oraz naszych partnerów niezwykle istotne. Wspólnie z FestivALT i Urban Memory Foundation wypracowaliśmy więc zasady współpracy w projekcie, które odzwierciedla dokument Code of Conduct. Jesteśmy przekonani i przekonane, że proces jest równie istotny, jak efekty działań oraz że jakość współpracy przekłada się na długofalowe relacje, bez których trudno wyobrazić sobie społeczną zmianę.

Polityka ochrony praw dziecka w Konsorcjum projektu NeDiPa 2022-2024

Kierując się troską o naszych najmłodszych uczestników i odbiorców projektu Nedipa, wprowadziliśmy zasady obowiązujące w pracy z dziećmi, które zawarte są w dokumencie „Polityka Ochrony Praw Dziecka”. Zależy nam, żeby wszyscy nasi pracownicy oraz współpracownicy, podczas realizacji zadań kierowali się dobrem dziecka i jego najlepiej pojętym interesem, postrzegając dzieci jako partnerów w budowaniu bezpiecznej, przyjaznej i opartej na wzajemnym szacunku przestrzeni.

NeDiPa – Chrzanów „Wierzba Estery” 3.07.2022

W niedzielę 3 lipca braliśmy udział w wydarzeniu „Wierzba Estery” upamiętniającym dawną społeczność żydowską Chrzanowa, organizowanym przez FestivALT w ramach projektu NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts. To dla nas zaszczyt być partnerem tego wydarzenia wraz z Urban Memory Foundation. Wierzba Estery to projekt artystyczny stworzony przez  Martę i Katarzynę Sale z Chrzanowa oraz Roberta Yerachmiela Snidermana z Filadelfii, którego przodkowie mieszkali w Jarosławiu i Warszawie.

Ulicami Chrzanowa przeszła Milcząca Procesja. Jej uczestnicy wyruszyli z okolic stacji kolejowej, następnie udali się aleją Henryka na Rynek i stamtąd na dawny Plac Estery (obecnie bezimienny), gdzie, na miejscu stojącej tu niegdyś Wielkiej Synagogi, zasadzili symboliczną wierzbę. Projekt odwołuje się do pamięci miejsca. Do 1973 roku na dawnym Placu Estery w Chrzanowie stała Wielka Synagoga, która została wysadzona. Z biegiem lat na jej miejscu wyrosła samoistnie wierzba płacząca, nieoczekiwanie ścięta w 2018 roku. Przed hitlerowskim ludobójstwem połowę mieszkańców Chrzanowa stanowili Żydzi. Historia i pamięć o nich słabnie w mieście z każdym rokiem. Na miejscu synagogi zasadzono więc drzewo – symboliczną Wierzbę Estery, a bezimiennemu skwerowi przy Miejskim Ośrodku Kultury, Sportu i Rekreacji w Chrzanowie przywrócono, póki co metaforycznie, miano Placu Estery.

NeDiPa: Upamiętnienie w Nowym Trzcianie 8.06.2022

„Boję się różnych rzeczy: głodu, zimna, bólu, ale najbardziej boję się zapomnienia (…). Mężczyźni i kobiety, którzy tu leżą, stracili to wszystko, ich światy i życie zostały doszczętnie zniszczone (…), dziś możemy ocalić ich od zapomnienia” – mówił w środę 8 czerwca 2022 rabin Yehoshua Ellis podczas uroczystości odsłonięcia pomnika upamiętniającego żydowskie ofiary Zagłady w lesie w miejscowości Nowe Trzciano na terenie gminy Szudziałowo (woj. podlaskie). Było to pierwsze nasze upamiętnienie zrealizowane w ramach projektu NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts. Dziękujemy naszym partnerom projektowym FestivALT & Urban Memory Foundation za pomoc i wsparcie przy realizacji wydarzenia.

Wspólnie ze społecznością lokalną uczciliśmy pamięć siedmiu mężczyzn w wieku około 30 lat i około 20-letniej kobiety, żydowskich uciekinierów z białostockiego getta, zamordowanych w drugiej połowie 1942 roku. Uroczystość upamiętniająca to efekt wspaniałej współpracy z Gminą Szudziałowo, Nadleśnictwem Supraśl oraz Szkołą Podstawową im. Bohaterów Powstań Narodowych w Szudziałowie. W uroczystości wzięły udział władze lokalne Szudziałowa i sąsiednich gmin, przedstawiciele trzech religii, młodzież ze szkoły w Szudziałowie, przedstawiciele organizacji żydowskich, w tym Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, a także – co bardzo dla nas ważne – mieszkańcy Szudziałowa i okolic.

NeDiPa: ruszamy z nowym projektem

Za nami pierwsze spotkanie w ramach projektu NeDiPa: Negotiating Difficult Pasts, które odbyło się w dniu 23 maja 2022 w JCC Warszawa. Celem spotkania — które miało formę Kick-offu dla interesariuszy — było zaprezentowanie projektu kluczowym organizacjom, osobom i inicjatywom działającym w obszarze pamięci i troski o dziedzictwo żydowskie na terenie Polski, byśmy mogli dalej działać wspólnie i by efekty projektu służyły całemu środowisku i wszystkim stronom, które mogą na nim skorzystać.

Cieszymy się, że dzięki wsparciu Komisji Europejskiej będziemy mogli przez najbliższe dwa lata pracować w takim gronie i współpracować z taką siecią ekspertów i partnerów.

Projekt NeDiPa ma na celu wypracowanie usystematyzowanego sposobu podejścia do trudnego dziedzictwa Zagłady w Europie Środkowo-Wschodniej. W czasie najbliższych dwóch lat zrealizujemy wspólnie z naszymi partnerami — FestivALT & Urban Memory Foundation — 29 wydarzeń, w toku których wypracowywać będziemy, wspólnie z ekspertami z wielu dziedzin, DIFFICULT HERITAGE REMEMBRANCE FRAMEWORK, na którą złożą się wytyczne dla różnych grup odbiorców oraz narzędziownie dla aktywistów i działaczy lokalnych.

Rozwój cyfrowego archiwum 1.05.2021 – 31.12.2022r.

W ramach programu Kultura Cyfrowa 2022 realizujemy projekt “Rozwój cyfrowego archiwum żydowskich grobów wojennych poza obozami Zagłady i edukacyjne wykorzystanie zasobów archiwum”. Głównym założeniem zadania jest opracowanie, zdigitalizowanie i udostępnienie zasobów dziedzictwa dotyczących 25 nieupamiętnionych i dotąd nieprzebadanych miejsc pochówku żydowskich ofiar Zagłady w 25 miejscowościach w Polsce oraz opracowanie i udostępnienie 25 transkrypcji nagrań świadków.

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego w kwocie 78 000 zł. Całkowita wartość zadania 97 700 zł.